Deprem Risk Tespiti

Deprem Risk Tespiti

GENOSER Yapı Mühendisliği, deprem güvenliği belirleme ve bina deprem riski tespiti hizmetlerini vermektedir.

Apartman, konut, işyeri, fabrika gibi her tür yapı için bina deprem testi yaptırabilirsiniz. Hazırlanan bina deprem raporları, yapınızın depreme karşı dayanıklı olup olmadığına dair size net ve anlaşılır bilgiler sunacaktır. 

Firmamız, “13T0708” numaralı Riskli Yapı Tespiti Lisans Belgesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı adına yetkili Riskli Yapı Tespit Kuruluşu olarak hizmet vermektedir.

 

 

1.BİNA DEPREM PERFORMANS ANALİZİ (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği-2019 uyarınca)

Binada hasara neden olan bir deprem sonrasında hasarlı binanın güçlendirilmesi ve daha sonra güçlendirilmiş binanın deprem performansının belirlenmesi için Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Bölüm 15’de verilen esaslar uygulanacaktır.

Binaların incelenmesinden elde edilecek mevcut durum bilgilerinin kapsamına göre, her bina türü için bilgi düzeyi tanımlanmıştır. Bilgi düzeyleri sırasıyla sınırlı ve kapsamlı olarak sınıflandırılmıştır. Sınırlı bilgi düzeyi’nde taşıyıcı sistem özellikleri binada yapılacak ölçümlerle belirlenir. Kapsamlı bilgi düzeyi’nde sınırlı bilgi düzeyine göre daha fazla ölçüm yapılır.

 

1.1 Binaya Ait Proje Dokümanlarının İncelenmesi ve Bina Üzerinde Yapılacak Gözlem

Proje mevcut ise yapılacak ölçümlerle mevcut geometrinin projelere uygunluğu kontrol edilir. Projeler ölçümler ile önemli farklılıklar gösteriyor ise proje yok sayılır. Proje yoksa saha çalışması ile binanın taşıyıcı sistem rölevesi elde edilecektir.

1.2 Beton kalitesinin ve Donatı Durumunun Belirlenmesi

Betonarme binalarda malzeme özelliklerinin tayini için, deprem analizi yapılacak mevcut yapıdan yönetmelikteki bilgi düzeylerinde belirtildiği sayıda beton örneği alınarak deney yapılacaktır. Betonarme elemanlardaki donatı miktarının tespiti için yönetmelikte belirtildiği şekilde perde, kolonlar ve kirişlerde beton örtüsü sıyrılacaktır. Ayrıca beton örtüsü sıyrılmayan bölgelerde de yönetmelikte verilen oranlara göre donatı tespit cihazları ile de donatı tespiti yapılacaktır.

Çelik binalarda çelik projeleri veya imalat çizimleri mevcut değil ise her kattaki çelik veya diğer tür elemanların (kolon, kiriş, birleşim, çapraz, döşeme) tümünün boyut kontrolü yapılacak, kaynak özellikleri ve birleşim detayları ayrıntılı olarak belirlenecektir. Uygulama projeleri veya imalat çizimleri mevcut ise yukarıda belirtilen elemanların %20’sinin boyut kontrolü yapılacaktır. Binanın bilgi düzeyine göre yönetmelikte belirtilen düzeyde, çelik elemanlardan örnek kesilerek deney yapılacaktır. Aynı şekilde binadan bir kaynak örneği kesilerek çıkartılacak ve deney yapılacaktır. Bulonlu birleşimler için ise bir civata örneği alınarak deney yapılacaktır. Çelik projenin mevcut olmadığı veya proje ile uygunluk sağlanamadığı durumlarda deneylerden elde edilen ortalama dayanımlar mevcut çelik akma gerilmesi olarak alınacaktır.

Ön üretimli betonarme projeleri veya imalat çizimleri mevcut değil ise her kattaki ön üretimli betonarme veya diğer tür elemanların (kolon, kiriş, birleşim, çapraz, döşeme) tümünün boyut kontrolü yapılacak, kaynak özellikleri ve birleşim detayları ayrıntılı olarak belirlenecektir. Uygulama projeleri veya imalat çizimleri mevcut ise yukarıda belirtilen elemanların %20’sinin boyut kontrolü yapılacaktır. Malzeme özelliklerinin tayini için betonarme yapılardaki koşullar geçerlidir.

Yığma binalarda mimari projeler mevcut ise binada yapılacak görsel inceleme ile mevcut geometrinin projeye uygunluğu tespit edilecektir. Mimari proje yoksa binanın sistem rölevesi elde edilecektir. Çatının ve döşemenin türü, duvarlarla bağlantı şekilleri, hatıl ve lentoların durumu görsel olarak tespit edilecektir. Duvar malzemelerinin türü, duvar yüzeyinin bir bölümünün sıvası kaldırılarak gözle tespit edilecektir. Duvar malzemesi özelliklerinin belirlenmesi için binadan en az iki adet duvar parçası örneği alınacak, hesaplamalarda bu örneklerin basınç dayanımı deneylerinden elde edilecek özellikler kullanılacaktır.

1.3 Geoteknik İncelemeler

Betonarme, çelik ve ön üretimli betonarme binalarda, içinde veya dışında açılacak yeterli sayıda inceleme çukuru ile temel sistemi belirlenecektir. Binanın oturduğu zemin özelliklerinin belirlenmesi için sondaj çalışmaları yapılacaktır.

1.4 Yapıdan Bilgi Elde Edilmesi İşlemlerinin Sonucunda Oluşan Tahribatların Giderilmesi

Sıyırma yapılan yerlerin sıva ile onarılacaktır. Beton numune alınan yerler özel tamir harcı ile doldurularak kapatılacaktır. Temelde ve zeminde oluşan muayene/sondaj çukurları kapatılacaktır.

1.5 Elde Edilen Veriler Işığında Yapının 3 Boyutlu Modelinin Oluşturulması

Elde edilen veriler ışığında yapının 3 boyutlu modeli oluşturulacaktır. Deprem yönetmeliğinde tanımlanan yöntemlerle hesaplanan iç kuvvetlerin ve/veya şekil değiştirmelerinin, yönetmelikte tanımlanan sayısal değerler ile karşılaştırılması sonucunda kesitlerin hangi hasar bölgelerinde olduğuna karar verilecektir. Mevcut binaların deprem performansı, uygulanan deprem etkisi altında binada oluşması beklenen hasarların durumu ile ilişkili olup dört farklı hasar durumu esas alınarak tanımlanmıştır: Sınırlı Hasar Performans Düzeyi, Kontrollü Hasar Performans Düzeyi, Göçmenin Önlenmesi Performans Düzeyi ve Göçme Durumu.

 

2. RİSKLİ YAPI TESPİTİ (GENSER MÜHENDİSLİK-6306 SAYILI YASA UYARINCA – LİSANSLI KURULUŞ)

 

      2.1 Risk Tespiti İçin Başvuru Yapılması:

Riskli yapı, riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmi ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı ifade eder. 6306 Sayılı Kanun uyarınca riskli yapılar öncelikle malikleri tarafından tespit ettirilir. Tespit işlemi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlarda yaptırılır. Genser Mühendislik, “13T0708” numaralı Riskli Yapı Tespiti Lisans Belgesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından lisanslı olarak hizmet vermektedir. Riskli yapı tespitine müracaat için dilekçe, güncel tapu durum belgesi ve kimlik belgesinin fotokopisi gerekmektedir. Tespit işlemi 6306 sayılı kanunun uygulama ve yönetmeliği Ek-2’sinde yer alan Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara göre yapılır.

        2.2 Risk Tespit Raporlarının Hazırlanması ve İncelenmesi:

Tespit işlemleri sonucunda, yapı riskli bulunursa tespiti yapan kurum ve kuruluşlar tarafından Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne veya İdareye bildirilir. İncelemeler sonucunda yapılan tespit şerh bildirimi ilgili tapu müdürlüğüne iletilir. Yapılan bu işleme uygulamada, bina deprem raporu, bina deprem analizi veya bina sağlamlık testi de denilmektedir.

       2.3 Maliklere Tebligat Gönderimi:

İlgili tapu müdürlüğünce ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilir ve yapılan bu tebligat müdürlüğe bildirilir.

      2.4 Riskli Yapı Tespitine İtiraz:

Tebligat tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz dilekçesi verilebilir. Sonuca itiraz edilmesi durumunda üniversitelerden dört üye ikisi inşaat mühendisi, biri jeoloji veya jeofizik mühendisi olmak üzere, bakanlık teşkilatında görev yapan üç üyenin iştiraki ile yedi üyeli olarak teşkil edilir. Komisyon yapının riskli olduğun karar verirse, yapı kentsel dönüşüm ya da güçlendirme sürecine girmiş olur.

      2.5.Riskli Yapıların Yıktırılması Ve Süreç Kontrolü:

Riskli yapı olarak tapu kütüğüne kaydedilen taşınmazlardan maliklerine, 60 günden az olmamak üzere süre verilerek riskli yapıların yıktırılması istenilir. Riskli yapıların 60 günlük süre içinde maliklerince yıktırılıp yıktırılmadığı, İdarece mahallinde kontrol edilir ve riskli yapı, malikleri tarafından yıktırılmamış ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve ek süre verilerek tebligatta bulunulur. Bu süre sonunda da riskli yapıların maliklerince yıktırılmaması halinde, riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. Malikleri tarafından yıktırılmayan riskli yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri; mülkî amirler tarafından sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılır veya yaptırılır. Müdürlük veya yetki devri yapılması durumunda İdare, yıktırılan riskli yapılara ilişkin bilgileri elektronik yazılım sistemine kaydeder. İdare, tahliye ve yıkım işlemleri gerçekleştirilemeyen riskli yapılara ilişkin bilgi ve belgeleri, ikişer aylık periyotlar hâlinde Müdürlüğe bildirir. Yıktırılamayan yapılar Bakanlıkça veya Müdürlükçe yıkılır veya yıktırılır. Bakanlık veya İdare tarafından yapılan yıktırmanın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Yıktırma işleminin masrafı maliklerden genel hükümlere göre tahsil edilir.

       2.6 Nitelikli Çoğunluğun Sağlanması:

En az 2/3 çoğunluk ile alınacak kararlar ve anlaşma şartları müdürlüğe bildirilir. Hisseleri oranında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile alınan karara katılmayan maliklerin arsa payları; 15/A maddesinde belirtilen usule göre, arsa payı değeri üzerinden anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Satış gerçekleşmezse Bakanlıkça Hazine adına alınır. Satış işlemlerinin ardından uygulamaya başlanır.

Yapının riskli çıkıp, kentsel dönüşüm ile yenilenmesinin avantajlarına; depreme dayanıklı bina sahibi olmak, bina yapımında ödenmesi gereken vergi ve harçlardan muaf olmak, bina yapım sürecinde kira yardımı almak, anlaşmalı bankalardan faiz destekli kredi almak, sahip olunan mülkün değerinin artması ve en önemlisi can güvenliğinin olması gösterilebilir. Başka bir seçenek olarak binada 4/5 çoğunluk ile güçlendirme kararı alıp, güçlendirme sonrası tapudaki riskli şerhi kaldırılabilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. RESMİ KURUM DAYANIM TESTLERİ

Poliklinik, hastaneler, sağlık ocakları, tüm eğitim yapıları, okullar, yurt, üniversiteler, sağlık yapıları, kursalar, bakımevleri, tüm kamu binaları, spor salonları ve tarihi eser binalarına resmi kurumlara iletmek veya oturma raporu almak üzere bina deprem testi yapılmakta ve binanız depreme karşı dayananıklı ise sağlamlık raporları hazırlanmaktadır. Bina deprem raporları Deprem yönetmeliğindeki “Bölüm 15- Deprem Etkisi Altında Mevcut Bina Sistemlerinin Değerlendirilmesi ve Güçlendirme Tasarımı için Özel Kurallar”  veya Riskli Yapı Tespit Yönetmeliği uyarınca yapılır. Yapının depreme karşı dayanıklı olup olmadığına dair statik teknik ve değerlendirme raporları hazırlanır.

 

4. TBDY-2019 UYARINCA GÜÇLENDİRME

Binaların güçlendirilmesi, deprem hasarlarına neden olacak kusurlarının giderilmesi, deprem güvenliğini arttırmaya yönelik olarak yeni elemanlar eklenmesi, kütle azaltılması, mevcut elemanlarının deprem davranışlarının iyileştirilmesi, kuvvet aktarımında sürekliliğin sağlanması türündeki işlemleri içerir. Güçlendirme uygulamaları, her taşıyıcı sistem türü için eleman ve bina sistemi düzeyinde olmak üzere iki farklı kapsamda değerlendirilmektedir. Binanın kolon, kiriş, perde, birleşim bölgesi gibi deprem yüklerini karşılayan elemanlarında dayanım ve şekil değiştirme kapasitelerinin arttırılmasına yönelik olarak uygulanan işlemler, eleman güçlendirmesi olarak tanımlanır. Binanın taşıyıcı sisteminin dayanım ve şekil değiştirme kapasitesinin arttırılması ve iç kuvvetlerin dağılımında sürekliliğin sağlanması, binaya yeni elemanlar eklenmesi, birleşim bölgelerinin güçlendirilmesi, deprem etkilerinin azaltılması amacıyla binanın kütlesinin azaltılması işlemleri sistem güçlendirmesi olarak tanımlanır.

 

4.1 Güçlendirme Yöntemleri

Kolonların sünekliğini arttırmaya yönelik olarak kesme ve basınç dayanımlarının arttırılması, bindirmeli eklerin zayıflıklarının giderilmesi için betonarme sargı, çelik sargı ve lifli polimer sargı uygulanabilir. Bu yöntemler ile kolonların eğilme kapasitesi arttırılamaz. Betonarme sargı, mevcut kolonun beton örtüsü sıyrılarak veya yüzeyleri pürüzlendirilerek uygulanır. Çelik sargı dikdörtgen betonarme kolonların köşelerine dört adet boyuna köşebent yerleştirilmesi ve köşebentlerin belirli aralıklarla düzenlenen yatay plakalarla kaynaklanması ile oluşturulur. Lifli polimer sargı, LP tabakasının kolonların çevresine, lifler enine donatılara paralel olacak şekilde, sarılması ve yapıştırılması ile sargılama sağlanır.

Kolonların eğilme kapasitesini arttırmak için kolon kesitleri büyütülebilir. Bu işlem aynı zamanda kolonun kesme ve basınç kuvveti kapasitelerini de arttırır. Büyütülen kolona eklenen boyuna donatıların katlar arasında sürekliliği sağlanacaktır. Boyuna donatılar kat döşemelerinde açılan deliklerden geçirilecektir. Kolon-kiriş birleşim bölgelerinde kirişler delinerek veya kirişlere ankraj yapılarak gerekli enine donatı konulacaktır. Kolonun büyütülen kesiti deprem yönetmeliğine göre enine donatı ile sarılacaktır. Büyütülen kolon kesitinin beton örtüsü, eklenen düşey ve yatay donatıyı örtmek için yeterli kalınlıkta olacaktır. Yeni ve eski betonun aderansının sağlanması için mevcut kolonun yüzeyindeki sıva tabakası sıyrılacak ve beton yüzeyleri pürüzlendirilecektir.

 

 

Kirişlerin kesme dayanımlarının ve bazı durumlarda süneklik kapasitelerinin arttırılması için betonarme kirişler sarılabilir. Dıştan etriye ekleme yöntemi ile kiriş mesnet bölgelerinde gerekli sayıda etriye çubuğu kirişin iki yüzüne dıştan eklenecektir. Kiriş altına yerleştirilen bir çelik profile bulonla bağlanan çubuklar, üstteki döşemede açılan deliklerden geçirilerek döşeme üst yüzeyinde açılan yuvanın içine bükülerek yerleştirilecektir. LP sargılama ile kiriş sünekliğinin ve kesme dayanımının arttırılmasında tam sargı (tüm kesit çevresinin sarılması) yöntemi kullanılmalıdır.

 

Temel üstünden yukarıya kadar üst üste süreklilik gösteren betonarme çerçeve içindeki bölme duvarlarının rijitliği ve kesme kuvveti dayanımı: hasır çelik donatılı özel sıva ile güçlendirilmesi, lifli polimerler ile güçlendirilmesi yöntemleri ile arttırılabilir.

Yanal rijitliği ve dayanımı yetersiz olan betonarme taşıyıcı sistemler, yerinde dökme betonarme perdelerle güçlendirilebilir. Betonarme perdeler mevcut çerçeve düzlemi içinde veya çerçeve düzlemine bitişik olarak düzenlenebilir. 

Deprem yüklerinin azaltılması amacıyla uygulanabilecek en etkin yöntemlere binanın üst katının veya katlarının iptal edilerek kaldırılması, mevcut çatının hafif bir çatı ile değiştirilmesi, çatıda bulunan su deposu vb. tesisat ağırlıklarının zemine indirilmesi, ağır balkonların, parapetlerin, bölme duvarların, cephe kaplamalarının daha hafif elemanlar ile değiştirilmesi örnek olarak verilebilir.

 

Güçlendirme projesinin aşamaları aşağıdaki şekilde sıralanabilir,

1. Yapılacak güçlendirme işleminin bilgisayar modeli üzerine işlenmesi

2. Güçlendirilmiş yeni modelin performans analizlerinin gerçekleştirilmesi ve yapı performansının yeterlilik kontrolü

3. Güçlendirme uygulama projesinin hazırlanması

Proje inşaat maliyeti hesaplanır ve bu sonucun incelenmesiyle yapının yıkılıp baştan yapılmasına ya da hazırlanan güçlendirme projesinin hayata geçirilmesine karar verilir.